تبلیغات
مرکز مشاوره افق (زنجان) - نظریه های مشاوره ( 3 ) – مشاوره به شیوه ی عقلی- عاطفی

نظریه های مشاوره ( 3 ) – مشاوره به شیوه ی عقلی- عاطفی

 

نوع مطلب :مشاوره ،

نوشته شده توسط:مدیر - اکبر مهدیلو

نظریه ی مشاوره ی عقلی- عاطفی را آلبرت الیس ( 1913 -   ) پایه گذاری کرده است. وی نخست شیوه ی روان کاوی را برگزید اما در خلال سال های 1950- 1960 در جستجوی روشی برآمد که بتواند مشکلات روانی بیماران را سریع تر و مؤثرتر حل کند. به عقیده ی الیس، خود واقعه، اضطراب و نگرانی ایجاد نمی کند، بلکه ریشه ی اضطراب و نگرانی را باید در نظام باورهای نامعقول انسان که از برداشت غیر واقع بینانه و نادرست و تفکر نامعقول در باره ی آن ناشی می شود جستجو کرد. وقتی حادثه ای به وقوع می پیوندد، انسان بر اساس تمایلات ذاتی می تواند از آن دو برداشت کاملاً متضاد داشته باشد : یکی برداشت و تفکر معقول که با رفتار سالم و منطقی همراه است و مشکلی به وجود نمی آورد و دیگری برداشت و تفکر نامعقول که به اضطراب و نگرانی می انجامد. انسان با تلقین مکرر تفکر نامعقول، موجبات اضطراب و نگرانی خویش را فراهم می آورد. بنابراین اگر فرد به طور جدی با چنین شیوه ی تفکری، به طور منطقی و معقول مبارزه کند، از شدت اضطراب و نگرانی اش به تدریج کاسته و در نهایت به طور کامل متوقف می شود .

انسان از نظر زیستی تمایل قوی به تفکر معقول و نامعقول دارد. از آن جا که تلقین پذیری فرد در زمان کودکی زیادتر است، رفتار والدین و تجارب دوران کودکی به گونه ای مؤثر می توانند فرد را برای تفکر نامعقول آماده سازند. برخی برداشت ها و تفکرات نادرست و غیر واقع بینانه که به باورهای نامعقول می انجامند و فرد از طریق پافشاری و تکرار آن ها موجبات اضطراب و نگرانی خویش را فراهم می آورد اعتقاد مصرانه به این موارد است :

1- فرد باید همواره مورد توجه و تعظیم و تکریم همگان قرار گیرد و همه ی اعمالش را دیگران تأیید کنند .

2- انسان برای احساس ارزشمندی باید از هر نظر کامل و لایق و بی نقص باشد .

3- اگر همه ی امور بر وفق مراد فرد پیش نرود مایه ی نهایت نگرانی و بدبختی است .

4- برخی افراد ذاتاً شرورند و باید به شدت توبیخ و سرزنش شوند .

5- عوامل بیرونی کنترل نشدنی ای وجود دارند که موجب اضطراب و نگرانی انسان می شوند .

6- اجتناب از مشکلات و فرار از مسئولیت ها همواره بهترین و آسان ترین روش مواجهه با نگرانی هاست .

7- اتکا و وابستگی به افراد قوی تر برای بقا و تداوم زندگی اجتناب ناپذیر است .

8- تجارب گذشته ی فرد در چگونگی رفتار کنونی او تأثیر قاطع و تغییر ناپذیری دارند .

9- در برابر مشکلات و ناراحتی های دیگران باید آشفته و نگران شویم .

10- برای هر مشکل همواره فقط یک راه حل صحیح و کامل وجود دارد و انسان باید به هر طریق ممکن به آن دست یابد .

11- اضطراب و نگرانی انسان از عوامل خطرناک و ترسناک به وجود می آیند و فرد باید به هر طریق ممکن از وقوع آن ها جلوگیری کند .

از موارد مذکور معلوم می شود که عامل اصلی پیدایش اضطراب و نگرانی در انسان خود اوست .

انسان برای مقابله با اضطراب و نگرانی حاصل از توقعات غیر واقع بینانه و تقلیل رنج ناشی از نرسیدن به امیال و آرزوها، به اعمال متعدد از جمله امید به ارضای آن ها در آینده و پناه بردن به عالم خیال و رؤیا متوسل می شود. بعضی از افراد نیز از مواجه شدن با موقعیت های اضطراب آور و نگران کننده اجتناب می ورزند و به فعالیت های مورد علاقه ی خود از قبیل ورزش، کارهای هنری، مطالعه، مسافرت و معاشرت با دوستان می پردازند. در این حالت، فرد چون به علت سرگرم بودن فرصتی برای تفکر درباره ی موقعیت های اضطراب آور و نگران کننده ندارد، اضطراب و نگرانی او به طور موقت کاهش می یابد. اما از آن جا که برای رفع علل اضطراب و نگرانی اقدام ریشه ای و اساسی صورت نگرفته است پس از پایان فعالیت، احتمال بازگشت تفکر نامعقول و در نتیجه بروز مجدد اضطراب و نگرانی بسیار زیادی وجود دارد. بیمار برای درمان ریشه ای و اساسی باید برداشت و توقعات نامعقول خود را بشناسد و آن ها را به حداقل کاهش دهد، از قضاوت جزمی درباره ی امور بپرهیزد، توانایی ایستادگی در برابر ناکامی ها را افزایش و با اتکا به عقل و منطق زندگی اش را ادامه دهد .

مشاور ِ پیرو نظریه ی عقلی- عاطفی برای دست یابی به این هدف ها به سه روش درمان عاطفی، درمان شناختی، و درمان رفتاری متوسل می شود. در درمان عاطفی، مشاور مُراجع را به سبب باورهای نامعقولش نکوهش نمی کند و برای او موقعیتی فراهم می آورد تا احساس امنیت و آرامش و اعتماد کند. مشاور برای پیش گیری از ایجاد وابستگی شدید مراجع، از برقراری صمیمیت بیش از حد با او خودداری    می کند و با برخورد مسئولانه و از طریق بحث و گفتگو او را متوجه می سازد که خودش باعث ایجاد و ادامه ی مشکل شده است و در نتیجه خود نیز باید فعالانه برای درمان اقدام کند. در روش درمان شناختی، مراجع از برداشت ها و توقعات نامعقولش آگاه می شود و پی  می برد که برای رها شدن از اضطراب و نگرانی، لازم است خود را از قید و بند « اجبارها » ، « بایدها » و « اصرارهای بی مورد » آزاد سازد. مراجع هم چنین می آموزد که چگونه می تواند برای خواسته ها و توقعاتش پاسخ های معقولی بیابد، تفکر معقول و منطقی را از نامعقول و غیر منطقی تشخیص دهد، از شیوه های علمی و منطقی در حل مشکلاتش استفاده کند و واقعیت را گر چه ناگوار باشد بپذیرد. مشاور از طریق گفتگو مراجع را به مطالعه ی منابع مفید و مشاهده ی فیلم های مناسب تشویق می کند و دامنه ی دانش و آگاهی او را در زمینه های متعدد گسترش می دهد. برای آن که مراجع دریابد که خودش مشکل را به وجود می آورد و ادامه می دهد، مشاور در جلسه ی مشاوره ارتباط بین عوامل متعدد ( واقعیت، نظام باورها، و عواقب رفتار که همان اضطراب است ) را برای مراجع به طور روشن و صریح بیان و مشخص می کند. مشاور در درمان رفتاری برای تغییر نظام باورهای نامعقول و غیرمنطقی بیمار از روش های متعدد رفتار درمانی استفاده می کند. ایفای نقش برای نشان دادن تلقین پذیری نادرست مراجع، مدل سازی برای نشان دادن نحوه ی پذیرش ارزش های گوناگون از سوی مراجع، شوخی به منظور کاهش یا باطل سازی برخی تفکرات نامعقول و غیرمنطقی و اضطراب آور، کاهش حساسیت برای رها سازی تفکرات و توقعات نامعقول، و ترغیب و تشویق مراجع برای پی بردن به پذیرش مشاور و نیز رها سازی توقعات غیرمنطقی، به وفور در جلسات مشاوره ی عقلی- عاطفی به کار گرفته می شوند. دادن تکلیف که امکان یادگیری و عملکرد مراجع را افزایش می دهد یکی از فعالیت های مهم مشاور در جلسه ی مشاوره است .

در این نظریه مؤثرترین روش درمان آن است که : زیاد وقت گیر نباشد، به افراد و مشکلات متعدد تعمیم پذیر باشد، و به حل ریشه ای و اساسی مشکل بیانجامد. مشاور به بررسی تاریخچه ی زندگی مراجع علاقه ای ندارد، زیرا نمی خواهد از این طریق داستان دردناک زندگی و باورهای نامعقول او تکرار و باعث تشدید ناراحتی اش شوند، بلکه مشاور به طور بسیار فعال جلسه ی مشاوره را هدایت می کند و به پرسش های مطرح شده به وضوح و با صراحت پاسخ می گوید. از این شیوه ی مشاوره برای کاهش و رفع اضطراب و نگرانی، مسائل خانوادگی، مشکلات جنسی، اختلالات شخصیتی، بزهکاری نوجوانان، و بیماری های روان- تنی استفاده می شود و این شیوه ی مشاوره با افراد باهوش کارآمدی بیش تری دارد .

منبع : - راهنمایی و مشاوره ی تحصیلی و شغلی، عبدالله شفیع آبادی، انتشارات سمت، تهران، 1379



مرکز مشاوره افق پنجشنبه 7 بهمن 1395
این شما هستید که انتخاب می کنید... دوشنبه 27 دی 1395
کانال تلگرامی مرکز مشاوره افق دوشنبه 27 دی 1395
دوستِ تو، خدا سه شنبه 23 مهر 1392
حفظ فضای عاشقانه در ازدواج شنبه 13 آبان 1391
چگونه همسری ایده آل باشیم؟ پنجشنبه 12 مرداد 1391
7 نوع متفاوت از عشق! دوشنبه 2 مرداد 1391
توصیه هایی برای روز و شب قبل از کنکور و روز کنکور 3 پنجشنبه 8 تیر 1391
توصیه هایی برای روز و شب قبل از کنکور و روز کنکور 2 پنجشنبه 8 تیر 1391
توصیه هایی برای روز و شب قبل از کنکور و روز کنکور 1 پنجشنبه 8 تیر 1391
کنکوری ها- آیا تو یک ماه آخر میشه معجزه کرد؟ یکشنبه 7 خرداد 1391
کناب درمانی- تربیت فرزند- پدر و پسر شنبه 9 اردیبهشت 1391
کتاب درمانی- تربیت فرزند- 5 زبان عشق کودکان شنبه 9 اردیبهشت 1391
سال نو مبارک یکشنبه 28 اسفند 1390
نظریاتی در باب عشق جمعه 12 اسفند 1390
افزایش اعتماد به نفس چهارشنبه 12 بهمن 1390
علل و عوامل اضطراب امتحان دوشنبه 5 دی 1390
اضطراب امتحان دوشنبه 5 دی 1390
راز تداوم یک زندگی! سه شنبه 24 آبان 1390
چگونه آهسته آهسته عاشق شویم؟ چهارشنبه 13 مهر 1390
لیست آخرین پستها
وبلاگنویسان
آگهی ساز - آگهی و تبلیغات رایگان